Taal

De Berbers in Marokko spreken hun eigen taal, of althans, een groot gedeelte van hen. Er zijn ook veel Berbers die meer of minder sterk gearabiseerd zijn en hun oorspronkelijke taal niet meer (kunnen) spreken. Veel Marokkanen die zichzelf een Arabier beschouwen - en dus niet een Berber - stammen meestal toch af van Berbers.

De Berbertalen zijn slechts in de verte verwant aan het Arabisch en vormen onderling een geheel eigen groep. Deze groep vormt een tak aan de boom van de Afro-Aziatische talen. Andere takken die tot deze "supergroep" behoren zijn inderdaad ook de Semitische talen (Arabisch, Hebreeuws), Somalisch en het oude Egyptisch.

De Berbertalen zijn onderling niet of slechts met zeer veel moeite verstaanbaar. Zelfs de sprekers van de Berbertalen binnen Marokko kunnen elkaar niet verstaan en maken gebruik van het Arabisch om onderling te communiceren.

De belangrijkste Berbertalen zijn:

• Marokko: Tasjelhiet, Tamazight en Tarifit
• Algerije: Kabyle
• Egypte: Siwi
• Midden-Sahara (o.a. Niger): Tamasheq (de taal van de Toeareg nomaden).

Oorspronkelijk werden de Berbertalen in geheel Noord-Afrika gesproken van de Middelandse Zee tot diep in de Sahara en van de Atlantische Oceaan tot aan de Nijl, en voorts ook nog op de Canarische Eilanden.

Met name door de komst van de Islam, gedragen door de Arabische legers vanaf het Arabisch Schiereiland is het Berbers steeds meer een minderheidstaal geworden en is het Arabisch steeds sterker gaan overheersen. Als gevolg hiervan zijn er grote gebieden in Noord-Afrika waar geen Berbers meer gesproken wordt. In Tunesië is de Arabisering "voltooid" en wordt er geen Berbers meer gesproken. In Libië en Egypte is het Berbers beperkt geraakt tot kleine enclaves zoals de Siwa-oase in West Egypte.
In Marokko, Algerije en Niger daarentegen, is het Berbers nog steeds de moedertaal van miljoenen mensen.

In Algerije is het Kabyle Berbers (Tamazight) een officieel erkende taal, hoewel het geen status heeft zoals het Frans of Arabisch.
In Libië wordt het Berbers niet erkend vanwege de pan-Arabische politiek van het bewind.
In Marokko zijn de verschillende Berbertalen, hoewel door 40% van de bevolking gesproken, decenialang onderdrukt. De huidige koning, Mohammed V, heeft het Berbers in 2003 erkend, waardoor onderwijs van en in de verschillende dialecten weer mogelijk is - en ook daadwerkelijk uitgevoerd wordt!
De nomaden in de Sahara, de Toearegs, werden niet zozeer vervolgd vanwege hun Berbertaal, als meer om hun nomadische levenswijze, die slecht aansloot bij de grenzen van moderne staten zoals Niger, Mali, Tsjaad en Algerije.

Mede vanwege de Arabiserende politiek en de daarmee gepaard gaande ontkenning van de eigen plaats van de Berbertalen heeft het proces van de intellectuele ontwikkeling van de talen niet goed plaats kunnen vinden. Hierdoor is de grammatica van veel talen nog niet volledig omschreven en heeft zich nog geen gestandardiseerde schrijfwijze kunnen ontwikkelen. Wanneer bijvoorbeeld jonge Marokkanen in Europa met elkaar Berbers schrijven, zullen ze hiervoor nu weer het Latijnse schrift, dan weer het Arabische schrift gebruiken, waarbij ieder zijn of haar eigen spelling hanteert.

Oorspronkelijk bestaat er een oud Berberalfabet, dat gebaseerd is op het eeuwenoude Punische (Phoenische) alfabet. Inderdaad hebben de Phoeniciers zich gevestigd op de Berberkusten, zoals blijkt uit de vestiging van de beroemde stad Carthago, dichtbij Tunis, de hoofdstad van Tunesië.

In de geschiedenis is dit zogenaamde "Tifinagh" alphabet weinig gebruikt. Tot voor kort werd het eigenlijk alleen toegepast door nomaden in de Sahara. Ook is het aangetroffen in eeuwenoude grafteksten. Tegenwoordig mag het Tifinagh alfabet zich echter verheugen in een groeiende populariteit en wordt het ook steeds meer onderwezen op scholen in Marokko.

Afbeelding hieronder: het Tifinagh alfabet.

Klik op één van de onderstaande links om het Tifinagh lettertype (font) te downloaden: